OBAMA’DAN SONRA ....

                                           Herhalde  bu günlerde en çok merak edilen bu sorunun cevabı olsa gerek.

                                           Obama’dan önce ne oldu.

                                           Dünya öyle bir krizin üstüne düştü ki , hala cayır cayır yanıyor.

                                           Önce Amerika acaba yavaş yavaş bu ateşi söndürebilir miyim diye piyasaya 100 akabinde 150 milyon dolar gibi çıkmalar yaptı.

                                           Aradan geçen zaman krizin büyüklüğünü gösterdi.

                                           Amerika hükümetinin önce kabul görmeyen daha sonra vatandaşa vergi avantajını da  içeren 850 milyar dolarlık paketi de ne yazık ki yeterli olamadı.

                                            Akabinde Avrupa’da alarma geçti.

                                            13.Ekim’de Almanya,İngiltere ve Fransa’nın önderliğinde  İrlanda,İspanya,Portekiz,Avusturya,Hollanda ve İtalya’nın da katılımlarıyla takriben 3 trilyon dolara yaklaşan yeni bir paket açıklandı.

                                            Ne kadar sürdü sadece iki gün.

                                            İki günün sonunda yine ayni şeyler yaşanmaya başladı.

                                            Yine dövizde inişler çıkışlar yine borsada inişler çıkışlar.

                                            Bu arada kaçınılmaz olarak küresel kriz işsizlik belasını tam anlamıyla hissettirmeye başladı.

                                            Hedge fonların satışı sonrasında Türkiye’de dolar zirve yaptı bu arada bankalar arasında faiz yarışı başladı.

                                            Krizin finansal sektörden reel sektöre sıçraması sonucu kırılganlıklar artmaya başladı.

                                            Esas darbenin gelişmekte olan ülkelerde yaşanacağı kaçınılmaz olacaktır.

                                            İMKB’deki şirketlerin toplam piyasa değeri kaybı yılbaşından bu yana kriz nedeniyle 170 milyar doları buldu.

                                 Bütün bu yaşadıklarımız gayrimenkul piyasasında ilk krizleri ortaya çıkarmaya başladı. Alışveriş merkezleri kiracıları dövizde yaşanan artışlar nedeniyle zor duruma düştüler. Bu düşüşe zaten yaşanmakta olan durgunlukla beraber birde ciro azalması eklenince işler iyice arapsaçına döndü. Öyle ki Birleşmiş Markalar Derneği ve Tescilli Markalar Dernekleri oluşturdukları ekiplerle 190 alışveriş merkeziyle tek tek kira pazarlığı yapmaya başladılar.

                            Türkiye gerçekten de bu krize çok kötü bir dönemde yakalandı. Zira son 6 yılın en büyük dış borç ödemesini önümüzdeki yıl yapacağız. Yani 2009’da ana para ve faiz toplamı 11.5 milyar dolar ödeme yapmak zorundayız.

                            Bu arada yaşanmakta olan krize, ekonomi düzeltme yapıyor buna kriz diyemeyiz, diyerek iyi niyetle yaklaşanlar bile var.

                            ABD borsasında 2.5 trilyon doların eridiği,75 milyon doların ise kaçtığı ifade ediliyor.

                             Kredi kartı borcunu ödeyemeyenlerin sayısı Eylül ayında ikiye katlandı. Karşılıksız çek sayısı ise %22 arttı.

                             İngiltere Merkez bankası faiz oranlarını %4.5’tan %3’e indirirken faizler 1954 yılı seviyesine inmiş oldu. Avrupa Merkez Bankası da faizleri %3.5’e düşürdü.

                              Bunları neden yazdım. Obama işte yukarıda yazdıklarım yaşanırken seçim kampanyasına devam ediyordu. En önemli söylemleri değişim ve Irak savaşının bitirilmesi idi. Ancak ekonomik kargaşa gün geçtikçe büyürken o bir anda söylemini bu yöne çevirdi. Yeni bir dil kullanarak ‘Cumhuriyetçileri seçersen ayni şeyleri yaşayacaksın’ mesajını vererek seçimleri kazandı. Bütün bunları Amerika ve dünyaya Cumhuriyetçi Bush hükümeti yaşatıyor demeye  getirmek yeterli oldu.

                               Görüyorsunuz gayrimenkul konusu artık tamamen dünya ekonomisi ile özdeşleşmiş durumda. İşimiz buralara geldi.

                                Bana göre ekonomide bu yaşananları fırsata çeviren Obama seçimleri kazandı. Bundan sonra piyasalar sihirli eli mi değecek, hiç sanmıyorum. Bunun cevabı için doğru soruyu cevaplamak yeterli olacaktır. Soru şu?

                                ACABA PİYASALAR DİBİ GÖRDÜ MÜ?

                                Herkes bu soruyu kendine sormalıdır. Cevabınıza göre hareket ederseniz karlı çıkabilirsiniz. Benim cevabımı da merak ettiğinizi biliyorum. Ben orasından bakıyorum burasından bakıyorum ‘daha krizin ortasına bile gelebilmiş değiliz’ diye değerlendiriyorum.

                                 Ancak her kriz döneminde unutulmaması gereken krizi fırsata dönüştürebilmesidir. Tamamen durma noktasına gelmiş uzun bir süre bekle-gör dönemini yaşamakta olan gayrimenkul piyasasında konut ve kira fiyatları düşmeye devam ediyor. Piyasa çok kötü koşullar içinde bulunsa bile  her zaman söylediğim gibi en önemli yatırım aracı tartışmasız  gayrimenkuldür. Ben her  zaman olduğu gibi böyle zamanlarda arsaya yatırım yapılmasını önermeye devam ediyorum. Sizlerle paylaştığım bu hususları 7.Kasım Cuma günü Avrupa Yakası Emlak Müşavirleri Derneğinin düzenlemiş olduğu İstanbul’un  duyarlı ve seçkin Emlak Müşavirlerinin de katıldığı toplantıda meslektaşlarımla paylaştım. Bu günlerde bu tip toplantıların oldukça yararlı olacağını düşünüyorum. En büyük görevde  EMFED’e(Emlak Müşavirleri Federasyonu) düşüyor.

                                  Daha önce yazdığım gibi temennim  kriz ne kadar büyük ve yüzyılın krizi gibi değerlendiriliyor olsa bile Türkiye’nin etkilenmemesidir. Herkesin hayalindeki  eve  kavuşması dileklerimle.